این مقاله با نگاهی شرعی و مقاصدی، مفهوم «ابتلا» را از «عقوبت» و «مصیبت» تفکیک می‌کند و بر این نکته تأکید دارد که ایمان به قضا و قدر نباید بهانه‌ای برای سلب مسئولیت انسان یا توجیه ظلم و فجایع بشری باشد. نویسنده با تکیه بر قرآن و سنت، ابتلا را بخشی از ساختار زندگی و زمینه‌ای برای تحقق عبودیت، تزکیه، صبر، خودآگاهی، بازنگری در خطاها، شناخت سنن الهی، تقویت همبستگی و اصلاح فرد و جامعه می‌داند. همچنین بر ضرورت تفکیک مسئولیت فردی و اجتماعی و پرهیز از نسبت دادن قطعی هر مصیبت به عقوبت الهی تأکید می‌شود؛ زیرا حکمت کامل تقدیر الهی در بسیاری از حوادث برای انسان آشکار نیست. از این منظر، نگاه درست به محنت، نه تقدیس درد و نه تسلیم در برابر ظلم، بلکه پیوند میان ایمان به حکمت الهی، شناخت اسباب، مسئولیت‌پذیری و عدالت است.
این مقاله «سکینه» را در قرآن کریم، نه به‌معنای انفعال و کناره‌گیری، بلکه به‌عنوان عطایی الهی برای استواری قلب، افزایش یقین، مهار هیجان و تدبیر درست در شرایط دشوار بررسی می‌کند. نویسنده با بازخوانی شش مورد کاربرد «سکینه» در قرآن، جلوه‌های گوناگون آن را در یقین، توکل، پایداری، صدق، فرمان‌پذیری و خویشتن‌داری نشان می‌دهد و تأکید می‌کند که سکینه در دل فرد آغاز می‌شود، اما آثار آن به خانواده، جامعه و ملت گسترش می‌یابد. بر این اساس، سکینه تنها آرامش روانی نیست، بلکه نیرویی ایمانی و اخلاقی است که انسان را در برابر ترس، شکست، تعصب و فتنه‌انگیزی متعادل نگه می‌دارد و زمینه‌ساز تصمیم‌گیری خردمندانه، انسجام اجتماعی و بلوغ جمعی می‌شود.
این مقاله با عنوان «فقه ابتلا در زمان سختی‌ها» بر این تأکید دارد که ابتلا و رنج، تنها آزمونی برای فرد گرفتار نیست، بلکه مسئولیتی برای خانواده، جامعه و امت نیز ایجاد می‌کند. صبر در نگاه قرآن به معنای سکوت، انفعال یا تسلیم در برابر ظلم نیست، بلکه نیرویی برای حفظ ایمان، اراده، اخلاق و توان اقدام در دل دشواری‌هاست. انسان مؤمن می‌تواند اندوهگین شود، بگرید و درد خود را احساس کند، بی‌آنکه صبر و ایمانش را از دست بدهد. ازاین‌رو، در برابر جنگ، آوارگی، فقدان، فقر و آسیب‌های روانی، صرفِ دعوت به صبر و توکل کافی نیست؛ بلکه باید با تأمین امنیت، حمایت اجتماعی، درمان جسمی و روانی، آموزش، کار و ایجاد امید، زمینه‌ی ترمیم و بازسازی انسان فراهم شود.
تناقض اصلی در تربیت امروز این است که کودکان علی‌رغم دسترسی آسان به دانش فراوان و آگاهی از مسیر درست، اغلب فاقد مهارت «خودتنظیمی» و توانایی عملی برای پیمودن آن مسیر هستند. زندگی در عصر سرعت و تمایل ناخودآگاه والدین به حذف تمامی موانع و مسئولیت‌ها از سر راه فرزندان، مانع از شکل‌گیری صبر، استقامت و تاب‌آوری در آنان شده است. تربیت واقعی زمانی محقق می‌شود که به جای دانستنِ صرف، به فرزندان بیاموزیم چگونه با تجربه کردن، پذیرش پیامدها و مدیریت خویشتن، در مواجهه با چالش‌ها مستقل و توانمند عمل کنند.
خدای متعال دوست دارد که بندگانش در حوادثی که در زندگی برای آنها اتفاق می‌افتند و شاهد آن هستند، آثار اعمال او را ببینند و از این که منفعلانه از کنار آنها بگذرند، به گونه‌ای که گویی ساخته و پرداخته دست انسان کاملاً هستند، بیزار است.
امروز فاجعه‌ای در تهران اتّفاق افتاد که بسیاری از چشم‌ها را گریان کرد و بسیاری را هم در بهت و حیرت فرو برد.
امروز ایران نگران است؛ نگران از دست دادن انسان‌های شریفی که با در کف گذاشتن جان شیرین خود در پیِ نجات جان انسان‌های دیگر بودند.
از وسعت و عمق این فاجعه که بگذریم، به میزانی که از دست دادن عزیزان سخت و جانکاه است، به همان میزان اشاعه‌ی نگرانی و استرس در جامعه نا‌صواب است. امروز ما ثابت کردیم با اندک فرهنگی نیز شاید خیلی بیگانه‌ایم.
کپی رایت © 1405 پیام اصلاح . تمام حقوق وب سایت محفوظ است . طراحی و توسعه توسط IslahWeb